IZDAVANJE SAGLASNOSTI ZA ZASTUPANJE STRANAKA PRED SUDOVIMA

 

Član 35. u vezi člana 6. Zakona o advokaturi Republike Srpske

 

 Stranka ima pravo slobodnog izbora advokata koji je, na osnovu Zakona o advokaturi Republike Srpske, ovlašćen da izvršava djelatnost advokata u Republici Srpskoj, pa uskraćivanje tog prava predstavlja povredu prava na pravično suđenje u smislu člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u pogledu slobodnog izbora branioca odnosno advokata, kao i  povredu prava na zabranu diskriminacije u smislu člana 14. te konvencije, koja se u smislu člana II tačka 2. Ustava Bosne i Hercegovine direktno i primijenjuje u Bosni i Hercegovini.

 

 Iz obrazloženja:

 

            Tužilac, advokat S.B. iz Podgorice – Crna Gora (u daljem tekstu: tužilac) je podnio tužbu protiv osporenog akta Ministarstva pravde Republike Srpske (u daljem tekstu: tuženi), kojim se odbija zahtjev tužioca za davanje saglasnosti da zastupa stranke u predmetima koji se vode kod Osnovnog suda u... u Republici Srpskoj.          

            U tužbi ističe da u obrazloženju osporenog akta nema nikakvih razloga zbog čega je odlučeno kao u dispozitivu osporenog akta, koji je donesen u postupku izvršenja presude Okružnog suda u Banjaluci broj 11 0 08 000 395 08 U  (raniji broj: 011-0-U-08-000 786) od 20.02.2009. godine. Smatra da je  osporeni akt suprotan članu 35. Zakona o advokaturi Republike Srpske, jer je mišljenje Advokatske komore samo formalno i ne može biti osnov da mu se uskrati pravo da zastupa u pojedinačnim slučajevima određena lica pred sudom. Naglašava da je takva odluka suprotna i članu 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, jer stranke imaju pravo da samostalno izaberu advokata koji će ih zastupati ili braniti. Takođe navodi da je i ranije vodio upravni spor  protiv tuženog pred Vrhovnim sudom Republike Srpske u Banjaluci, koji je presudom broj U-1153/03 od 22.02.2006. godine uvažio njegovu tužbu i poništio raniju odluku tuženog broj 03/2-052-1011/03 od 17.09.2003. godine, kojom mu nije bila data saglasnost za zastupanje drugih lica pred istim osnovnim sudom, nakon čega su mu od strane tuženog date saglasnosti koje su mu bile oduzete.

Iz spisa predmeta proizilazi da je odlučujući po tužbi tužioca, protiv tuženog zbog „ćutanja uprave“, odnosno nedonošenja rješenja po njegovoj žalbi zbog neodlučivanja po njegovom zahtjevu za izdavanje saglasnosti za zastupanje stranaka (navedenih u zahtjevu) u predmetima (takođe navedenim u zahtjevu) pred Osnovnim sudom u..., Okružni sud u Banjaluci donio presudu broj 11 0 08 000 395 08 U (raniji broj: 011-0-U-08-000 786) od 20.02.2009. godine, kojom je tužba tužioca uvažena i slijedom toga naloženo tuženom da u roku od 30 dana računajući od dana prijema te presude donese odluku po žalbi i zahtjevu tužioca. U obrazloženju te presude je navedeno da se u konkretnom slučaju radilo o „ćutanju“ prvostepenog organa jer u zakonom propisanom roku nije odlučeno o zahtjevu tužioca kao ni nakon isteka roka od 15 dana od ponovljenog traženja, čime je tuženi onemogućio tužioca u ostvarivanju prava na zastupanje stranke u smislu člana 3. stav 1. Zakona o advokaturi Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 30/07), kojim je propisano da advokati pružaju pravnu pomoć u zaštiti ljudskih prava i sloboda građana garantovanih Ustavom Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, kao i zakonima i drugim propisima definisanih prava i interesa fizičkih i pravnih lica.

Predmetni osporeni akt je donesen u izvršenju te presude, tako da je u dispozitivu osporenog akta navedeno da se odbija zahtjev za davanje saglasnosti tužiocu za zastupanje stranaka u (tačno određenim) predmetima koji se vode pred Osnovnim sudom u..., kako je to sve i navedeno u dispozitivu osporenog akta, pri čemu je u obrazloženju osporenog akta navedeno da je cijeneći Mišljenje Advokatske komore Republike Srpske broj... od 09.07.2008. godine, odlučeno kao u dispozitivu osporenog akta.

Sud je tužbu uvažio, osporeni akt poništio i predmetnu upravnu  stvar riješio u sporu pune jurisdikcije tako što je dao saglasnost tužiocu da zastupa stranke u predmetima koji se vode kod Osnovnog suda u... .

Naime, odredbom člana 35. Zakona o advokaturi Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 30/07) je propisano da su advokati jedini ovlašćeni da pružaju pravnu pomoć u obimu određenim članom 3. tog zakona, ako zakonom nije drugačije određeno, s tim da advokat koji posjeduje dozvolu za vršenje djelatnosti advokata izdatu od asocijacije advokata strane države može u pojedinačnim slučajevima zastupati i braniti pravne subjekte pred sudovima i državnim organima u Republici Srpskoj uz prethodnu saglasnost Ministarstva pravde Republike Srpske, koje je dužno da o tome pribavi mišljenje Advokatske komore.

To znači da je nesporno da je u smislu pomenutog člana Zakona o advokaturi Republike Srpske, za izdavanje saglasnosti advokatu iz strane države, potrebno pribaviti mišljenje Advokatske komore Republike Srpske, ali to mišljenje nije obavezujuće prilikom donošenja odluke o davanju saglasnosti za zastupanje pred sudovima Republike Srpske, kako je to već i navedeno u pomenutoj presudi Okružnog suda u Banjaluci u čijem izvršenju je i donesen predmetni osporeni akt. Stoga ni to što se u obrazloženju predmetnog osporenog akta tuženi pozvao na Mišljenje Advokatske komore Republike Srpske broj 03-318/08 od 09.07.2008. godine (koje je, kako to proizilazi iz spisa predmeta, negativno, mada se to i ne navodi u osporenom aktu), i ne može predstavljati razlog za odbijanje zahtjeva za davanje saglasnosti tužiocu, kao advokatu koji posjeduje dozvolu za vršenje djelatnosti advokata izdatu od asocijacije advokata strane države, kako to i proizilazi iz Potvrde Advokatske komore Crne Gore od 10.06.2008. godine.

Stoga je tuženi i postupio protivno pomenutom članu 35. Zakona o advokaturi Republike Srpske, a u vezi sa članom 6. istog zakona kojim je propisano da svaka stranka ima pravo slobodnog izbora advokata koji je, na osnovu tog zakona, ovlašćen da izvršava djelatnost advokata u Republici Srpskoj. Kako je za obavljanje te djelatnosti u Republici Srpskoj tužiocu potrebna saglasnost tuženog, a koja osporenim aktom nije data, pri čemu tuženi i nije dao valjane razloge zašto se tužiocu ne daje ta saglasnost, osim što je naveo da je cijenio mišljenje Advokatske komore Republike Srpske (koje je negativno, a u kojem se kao razlog negativnog mišljenja navodi da je stav Izvršnog odbora Advokatske komore Republike Srpske da se negativno mišljenje daje advokatima van Bosne i Hercegovine čiji klijenti su sa područja Republike Srpske), to osporeni akt i ne može biti zakonit, što tužilac osnovano u tužbi i ističe.

Pri tome se tužilac pravilno i poziva na Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljem tekstu: Konvencija), koja se u smislu člana II tačka 2. Ustava Bosne i Hercegovine direktno i primjenjuje u Bosni i Hercegovini i ima prioritet nad svim drugim zakonima. Tom Konvencijom je između ostalog i zagarantovano pravo na pravično suđenje, u smislu člana 6. Konvencije, u pogledu slobodnog izbora branioca odnosno advokata, a takođe zagarantovana i zabrana diskriminacije, u smislu člana 14. Konvencije, kojim je i propisano da se uživanje prava i sloboda predviđenih u Konvenciji obezbjeđuje bez diskriminacije po bilo kom osnovu, kao što su pol, rasa, boja kože, jezik, vjeroispovijest, političko i drugo mišljenje, nacionalno ili socijalno porijeklo, veza sa nekom nacionalnom manjinom, imovno stanje, rođenje ili drugi status, a koja zabrana diskriminacije je sadržana i u članu II tačka 4. Ustava Bosne i Hercegovine.

S obzirom na navedeno, donošenjem osporenog akta je došlo do nepravilne primjene materijalnog prava, a što predstavlja razlog iz člana 10. tačka 2. ZUS-a za poništavanje osporenog akta. Kako je priroda upravne stvari to dozvoljava a i rezultati postupka pružali pouzdan osnov za to, sud je našao da su ispunjeni uslovi da predmetnu upravnu stvar riješi u sporu pune jurisdikcije, u smislu člana 31. stav 5. ZUS-a, što je i traženo predmetnom tužbom, zbog čega je i odlučeno da se tužba uvažava i osporeni akt poništava i rješava da se daje saglasnost tužiocu da zastupa stranke u predmetima koji se vode kod Osnovnog suda u... .       

 

(Okružni sud u Banjaluci broj 11 0 U 001 241 09 U od 10.07.2009. godine)