ZAŠTITA SLOBODA I PRAVA ZAJEMČENIH USTAVOM REPUBLIKE SRPSKE, POVRIJEĐENIH RADNJOM SLUŽBENOG LICA

 

 

            Član 55-57 Zakona o upravnim sporovima („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 109/05) i u vezi sa članom 10 Ustava RS, odnosno člana 2 tačka 4 i člana 2 tačka 3k) Ustava BiH

 

Zahtjev za zaštitu sloboda i prava zajemčenih ustavom, može se podnijeti ukoliko su te slobode ili prava povrijeđeni radnjom službenog lica u republičkom organu uprave i republičkoj upravnoj organizaciji, organima jedinice lokalne samouprave, odnosno odgovornog lica u preduzeću, ustanovi ili drugom pravnom licu, koja vrše javna ovlašćenja, a kojom se protivno Ustavu, neposredno sprečava ili ograničava određenom pojedincu vršenje takve slobode ili prava.

 

Iz obrazloženja:

 

Zahtjevom podnesenim ovom sudu dana 16.12.2008. godine, a preciziranim na traženje ovog suda dana 25.12.2008. godine, podnosilac K.M. je  zatražio zaštitu sloboda i prava zajemčenih Ustavom Republike Srpske, navodeći da su ta prava i slobode povrijeđene zapisnikom, koji je sačinio komunalni policajac tadašnjeg Odjeljenja za stambeno komunalne poslove Opštine P, o izvršenoj mjeri blokiranja vozila broj Noo1050, i  na osnovu kojeg je izvršeno blokiranje točkova njegovog putničkog vozila. U zahtjevu je između ostalog naveo, da svoje vozilo već dugi niz godina parkira ispred zgrade u kojoj stanuje, kako to čine i ostali stanari, a koji prostor je i namjenjen za parkiranje vozila stanara zgrade, zbog čega je navedenim aktom povrijeđeno (na posredan način) njegovo pravo korištenja zemljišta ispred zgrade, koje je namjenjeno za upotrebu zgrade, a u odnosu na ostale stanare doveden je u neravnopravan položaj. Smatra i da je tim činom, s obzirom na grubost postupka, povrijeđeno njegovo dostojanstvo, a i ograničena sloboda kretanja. Shodno opisanom, precizirao je povredu sloboda i prava zagarantovanih odredbama članova 10, 12, 14, 21, 24 i 59 Ustava RS, pa s obzirom da se njegovo vozilo i dalje nalazi u blokadi, predložio je da sud postupi u skladu sa odredbom člana 60 stav 2 Zakona o upravnim sporovima. Uz zahtjev je priložio navedeni zapisnik i fotokopiju saobraćajne dozvole.

U postupku po zahtjevu, pribavljeni su odgovori na zahtjev od strane službenog lica, za koje se navodi da je izvršilo radnju i organa u kojem je isti zaposlen, pa je razmatrajući zahtjev i dostavljene odgovora utvrđeno da je podnosilac zahtjeva vlasnik putničkog vozila marke „Ford Fiesta“, reg br:705 M 583, koje je dana 12.12.2008. godine parkirao ispred zgrade u Ul. M.O. br. 18, P, na prostoru na kojem je parkiranje i zaustavljanje vozila, odobreno samo za stanare te zgrade, što je i obilježeno saobraćajnim znakom, postavljenim po zahtjevu zajednice etažnih vlasnika predmetne zgrade. Takođe proizilazi da je podnosilac zahtjeva, stanar navedene zgrade i da na dan kada je vršena kontrola nije imao u autu postavljenu identifikacionu karticu, potpisanu od predsjednika zajednice. Predmetna kontrola parkiranja, izvršena je od strane komunalnog policajca, a po prijavi predsjednika zajednice etažnih vlasnika, pa je imenovani komunalni policajac, s obzirom da u autu nije bilo vidno istaknute identifikacione kartice, a ni prisutnih stanara zgrade radi raspitivanja o vlasniku auta, izvršio blokiranje točkova vozila postavljanjem naprave za blokiranje putem Službe parking servisa (što je uobičajen način) i pri tome na propisanom obrascu sačinio zapisnik, o izvršenoj mjeri blokiranja, sa uputom (već odštampanom) o načinu postupanja, a radi deblokiranja auta.

Odredbom  člana 55. ZUS-a propisano da se zaštita sloboda i prava pojedinaca zajemčenih Ustavom osigurava i u slučaju ako su te slobode ili prava povrijeđeni radnjom službenog lica u republičkom organu uprave i republičkoj upravnoj organizaciji, organima jedinice lokalne samouprave, odnosno odgovornog lica u preduzeću, ustanovi ili drugom pravnom licu, koja vrše javna ovlašćenja, a kojom se protivno Ustavu, neposredno sprečava ili ograničava određenom pojedincu vršenje takve slobode ili prava, s tim da fizičko lice čija su prava i slobode ugroženi, zahtjev podnosi (u smislu člana 56. istog zakona) nadležnom okružnom sudu, pri čemu se zahtjev zbog nezakonite radnje može podnijeti sve dok radnja traje, kako je to i propisano članom 57. stav 1. istog zakona.

Takođe je odredbom člana 10. Ustava Republike Srpske propisano da su građani Republike ravnopravni u slobodama, pravima i dužnostima, jednaki su pred zakonom i uživaju istu pravnu zaštitu bez obzira na rasu, pol, jezik, nacionalnu pripadnost, vjeroispovjest, socijalno porijeklo, rođenje, obrazovanje, imovno stanje, političko ili drugo uvjerenje, društveni položaj ili drugo lično svojstvo. Amandmanom LVII na Ustav Republike Srpske je i propisano da se tačkama 1. do 3. tog amandmana dopunjava poglavlje Ustava Republike Srpske o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, pa tako da je tačkom 1. amandmana propisano da se u slučaju različitosti u odredbama o pravima i slobodama između Ustava Republike Srpske i Ustava Bosne i Hercegovine primjenjuju one odredbe koje su za pojedinca povoljnije, a tačkom 2. tog amandmana je propisano da se pojedine odredbe Ustava o pravima i slobodama građana tretiraju kao odredbe o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, te tačkom 3. tog amandmana je propisano da će se odredbe Ustava o pravima i slobodama ostvarivati u skladu sa odgovarajućim odredbama Evropske konvencije o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Takođe je odredbom člana II tačka 2. Ustava Bosne i Hercegovine, propisano da će se prava i slobode izloženi u Evropskoj konvenciji o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, kao i njenim protokolima, primjenjivati direktno u Bosni i Hercegovini i ti dokumenti imaće prednost nad svim ostalim zakonima, a tačkom 3. pod k) tog člana Ustava Bosne i Hercegovine je i propisano da ta prava i slobode uključuju i pravo na imovinu, a tačkom 4. tog člana je i propisano da uživanje prava i sloboda predviđenih ovim članom ili u međunarodnim sporazumima navedenim u Aneksu I ovom Ustavu, osigurano je za sve osobe u Bosni i Hercegovini, bez diskriminacije po bilo kojoj osnovi, kao što su pol, rasa, boja, jezik, vjera, političko i drugo uvjerenje, nacionalno ili društveno porijeklo, vezivanje za neku nacionalnu manjinu, imovina, rođenje ili drugi status. 

Shodno naprijed navedenim odredbama, zaštita sloboda i prava zajemčenih Ustavom, obezbjeđuje se pod sljedećim uslovima: da se radi o slobodama i pravima zajemčenim Ustavom i da je do povrede tih sloboda i prava došlo radnjom službenog lica u republičkom organu uprave i republičkoj upravnoj organizaciji, organima jedinice lokalne samouprave, odnosno odgovornog lica u preduzeću, ustanovi ili drugom pravnom licu, koja vrše javna ovlašćenja, kojom se protivno zakonu (nezakonita radnja) neposredno sprečava i ograničava određenom pojedincu vršenje takve radnje.

U konkretnom slučaju, iz predmetnog zahtjeva proizilazi da se zaštita zajemčenih prava traži zbog radnje, kojom je izvršena mjera blokiranja točkova vozila podnosioca zahtjeva, koju radnju je izvršio komunalni policajac tadašnjeg Odjeljenja za stambeno komunalne poslove i o tome sačinio zapisnik broj Noo1050. Prava čiju zaštitu podnosilac zahtijeva, propisana su, kako to i navodi, odredbama člana 10 (ravnopravnost i jednakost građana pred zakonom), člana 12 (nepovredivost slobode i lične bezbjednosti), člana 14 (zabrana mučenja, nehumanog i ponižavajućeg postupanja), člana 21(sloboda kretanja), člana 24 (nepovredivost stana) i člana 59 (zaštita dobara od opšteg interesa) Ustava RS.

Odredbom člana 19. Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Opštine P. („Službeni glasnik“ Opštine P. broj 5/06), na koju se u zapisniku o izvršenoj radnji, poziva komunalni policajac, propisano je da komunalna  policija ili saobraćajna inspekcija će odrediti da se vozilo premjesti na drugo mjesto ako je: 1. vozilo parkirano na mjestima rezervisanim za zaustavljanje i parkiranje drugih vozila... i 8. vozilo zaustavljeno ili parkirano djelimično ili u potpunosti, na trotoaru, osim ako je to dozvoljeno saobraćajnim znakom, na ulazima u garažne i druge javne poslovne prostore i pristupne puteve stambenim i drugim objektima.

Takođe je odredbom člana 20 iste odluke, propisano da će komunalna policija ili saobraćajna inspekcija odrediti da se izvrši blokiranje vozila napravom za blokiranje točkova ako je 1. vozilo parkirano na parkiralištu na kojem je organizovana naplata, a vlasnik, odnosno korisnik nije istakao parking kartu, odnosno nije platio naknadu za parkiranje, 2. vozilo zaustavljeno ili parkirano suprotno odredbama člana 19 stav 1 tačka 1, 2, 6 i 8. ako se iz bilo kog razloga ne može poduzeti mjera premještanja vozila na drugo mjesto, što bi značilo da je komunalni policajac, prije nego primjeni neku od propisanih mjera, bio dužan da na nesporan način utvrdi da li je vozilo parkirano protivno tim odredbama, odnosno da li  predmetno vozilo pripada stanarima zgrade (kojima je dozvoljeno parkiranje) ili ne pripada. Ovo posebno iz razloga što postavljanje identifikacione kartice za stanare zgrade nije propisano ni navedenom odlukom, a ni nekim drugim aktom opštine (što ne spori ni komunalni policajac), pa podnosilac zahtjeva nije imao obavezu da istu postavi (dogovor stanara zgrade sačinjen u tu svrhu ne može predstavljati obavezu). Uz to, komunalni policajac je kao službeno lice, imao druge mogućnosti i načine da utvrdi svojstvo vlasnika parkiranog vozila, čak i bez saslušanja stanara zgrade, što nije učinio, već je izvršio blokiranje točkova vozila prema licu, koje je imalo ovlaštenje da vozilo parkira na mjestu ispred zgrade, zbog čega je takva radnja protivna navedenoj odluci, pa prema tome i nezakonita. U tom pravcu su bez uticaja navodi komunalnog policajca da je identifikaciona kartica jedini način za utvrđenje svojstva vlasnika parkiranog objekta.

Iz naprijed navedenog proizilazi da su ispunjeni svi uslovi, propisani odredbom člana 55 ZUS-a i da je navedenom radnjom došlo do povrede prava podnosioca zahtjeva i to: prava na imovinu, čija zaštita je zajemčena u odredbi člana 1 Prvog protokola uz Evropsku konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, kao i članom 2 tačka 3 pod k) Ustava Bosne i Hercegovine,  a iz razloga što je navedenom radnjom komunalnog policajca podnosilac onemogućen  da neometano uživa svoju imovinu. Na taj način, podnosilac je doveden u neravnopravan položaj u odnosu na ostale stanare zgrade, a jednakost u uživanju prava, zagarantovana je odredbom člana 10 Ustava Republike Srpske, odnosno člana 2 tačka 4 Ustava Bosne i Hercegovine i člana 14 Evropske konvencije.

 

 (Okružni sud u Banjoj Luci, broj  11 0 U 000813 08 Uz od 10.04.2009.godine)