Međunarodna pravna pomoć

1. Međunarodna krivičnopravna pomoć

 

Ova vrsta međunarodne pravne pomoći regulisana je članovima 401-407. Zakona o krivičnom postupku Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj: 53/12 i 91/17) i Zakonom o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima („Službeni glasnik BiH“, broj 53/09), dok je unutrašnja pravna pomoć regulisana Zakonom o pravnoj pomoći i službenoj saradnji u krivičnim stvarima između Federacije BiH, RS i BDBiH („Službeni glasnik BiH“, broj 13/02 i 25/02).

 

           Molba stranih sudova, odnosno tužilaca dostavlja se domaćim sudovima diplomatskim putem preko Ministarstva pravde Bosne i Hercegovine, koje molbu dostavlja Ministarstvu pravde Republike Srpske.  

           Kada Ministarstvo pravde Republike Srpske primi molbu stranog organa za pravnu pomoć dužno je molbu dostaviti nadležnom tužiocu.


 

          O dozvoljenosti i načinu izvršenja radnje koja je predmet molbe inostranog organa odlučuje sud, odnosno tužilac po domaćim propisima.

 

      Sud neće postupiti po molbi inostranog organa kojom se traži izvršenje krivične presude inostranog suda.

 

         Izuzetno, sud će izvršiti pravosnažnu presudu u odnosu na sankciju koju je izrekao strani sud ako je to predviđeno međunarodnim ugovorom i ako sankciju izrekne i domaći sud prema krivičnom zakonodavstvu Republike Srpske. U ovom slučaju mjesna nadležnost domaćeg suda određuje se prema prebivalištu osuđenog lica u Republici Srpskoj, a ako osuđeno lice nema nije imalo prebivalište u Republici Srpskoj - prema mjestu rođenja. Ako osuđeno lice nije imalo prebivalište niti je rođeno u Republici Srpskoj, Vrhovni sud Republike Srpske će odrediti jedan od stvarno nadležnih sudova u Republici Srpskoj pred kojim će se sprovesti ovaj postupak.

 

            Ako je na teritoriji Republike Srpske krivično djelo učinio stranac koji ima prebivalište u stranoj državi, toj državi se mogu, van uslova predviđenih za izručenje osumnjičenih, odnosno optuženih, ustupiti krivični spisi radi krivičnog gonjenja i suđenja, ako se strana država tome ne protivi. Ustupanje se može dopustiti za krivična djela za koja je predviđena kazna zatvora do deset godina, kao i za krivična djela ugrožavanja javnog saobraćaja. Međutim, ustupanje krivičnog gonjenja i suđenje nije dopušteno ako se njime stranac može izložiti nepravednom postupku, nehumanom i ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Ako je oštećeni državljanin Republike Srpske, odnosno Bosne i Hercegovine, ustupanje nije dopušteno ako se on tome protivi, osim ako je dato obezbjeđenje za ostvarivanje imovinskopravnog zahtjeva.

 

             Pravni izvori u vezi sa ovom vrstom međunarodne pravne pomoći su i:
 

            - Evropska konvencija o ekstradiciji 

            - Protokoli uz Evropsku konvenciju o ekstradiciji 1. i 2.
            - Evropska konvencija o međusobnom pružanju pravne pomoći u krivičnim stvarima;

            - Evropska konvencija o prenošenju postupka u krivičnim stvarima i 

            - Evropska konvencija o obeštećenju žrtava krivičnih djela nasilja.

 

             Ove konvencije ratifikovalo je Predsjedništvo Bosne i Hercegovine na 72. sjednici održanoj 22. marta 2005. godine. Odluke o ratifikaciji konvencija i njihovi tekstovi objavljeni su u Službenom glasniku Bosne i Hercegovine broj 4/05.

 

 

2. Međunarodna pomoć u građanskim stvarima

 

(Članovi 415 - 417. Zakona o parničnom postupku - Službeni glasnik Republike Srpske broj 58/03, 85/03, 74/05, 63/07, 49/09 i 61/13)

 

            Sudovi ukazuju pravnu pomoć inostranim sudovima u slučajevima predviđenim međunarodnim ugovorom, kao i kad postoji uzajamnost u ukazivanju pravne pomoći. U slučaju sumnje o postojanju uzajamnosti objašnjenje daje Ministarstvo pravde Republike Srpske.

 

            Sud će uskratiti pravnu pomoć inostranom sudu ako se traži izvršenje radnje koja je protivna javnom poretku Bosne i hercegovine, odnosno Republike Srpske. U takvom slučaju sud nadležan za pružanje pravne pomoći dostaviće po službenoj dužnosti predmet Vrhovnom sudu Republike Srpske radi donošenja konačne odluke.

 

            Sudovi ukazuju pravnu pomoć inostranim sudovima na način predviđen u domaćem zakonu. Radnja koja je predmet molbe inostranog suda može se izvršiti i na način koji zahtijeva inostrani sud, ako takav postupak nije protivan javnom poretku Bosne i Hercegovine, odnosno Republike Srpske.

 

            Ako međunarodnim ugovorom nije što drugo određeno, sudovi će uzimati u postupak molbe za pravnu pomoć inostranih sudova samo ako su molba i prilozi sastavljeni na jeziku koji je u službenoj upotrebi u Republici Srpskoj ili ako je priložen ovjereni prevod na tom jeziku.