USPOSTAVA RANIJEG VLASNIČKO PRAVNOG ODNOSA

USPOSTAVA  RANIJEG VLASNIČKO PRAVNOG ODNOSA

 

Odredba člana 44 stav 1 i u vezi sa članom 46 Zakona o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 112/06)

 

Uspostavljanje ranijeg vlasničko pravnog odnosa može se izvršiti samo u korist ranijeg vlasnika tog zemljišta ili njegovog sljednika, pod uslovima propisanim zakonom.

 

Iz  obrazloženja:

 

            Osporenim aktom odbija se žalba tužioca izjavljena protiv rješenja Područne jedinice B.L. broj 11-476-546/07 od 12.02.2008. godine, kojim je odbijen zahtjev tužioca za uspostavu ranijeg vlasničko – pravnog odnosa na zemljištu označenom kao kč. br. 431/1, zv. „Bara“ oranica u površini od 2161 m2, upisana u zk.ul. broj 9817 k.o. B.L. kao društvena svojina, a zemljišno knjižno pravo korištenja Preduzeća za izgradnju B.L. sa 1/1 dijela, a po katastarskom operatu označeno kao kč. br. 811  upisana u pl. br. 950 ko B.L. 5.

Iz spisa predmeta proizilazi da je tužilac zahtjevom od 04.09.2007. godine zatražio uspostavljanje ranijeg vlasničko pravnog odnosa na gradskom građevinskom zemljištu u skladu sa članom 44 i 46 Zakona o građevinskom zemljištu, a koje zemljište je označeno kao k.č. broj 431/1 upisano u zk. ul. broj 9817 k.o B.L, koje se po novom premjeru odnosi na kč. br. 811 upisana u pl. br. 950 k.o. B.L. 5. Uz zahtjev su priložili zemljišno knjižni izvadak broj 9817 k.o. B.L, izvod iz posjedovnog lista broj 950 k.o. B.L. 5, kopiju katastarskog plana od 30.07.2007. godine, izvod iz regulacionog plana “Jug 3” za prostor između Ul. M.J., Jug B. i Bulevara V.S.S, objavljenog u Službenom glasniku Grada B.L. broj 9/05 od 06.07.2005. godine, a naknadno dana 17.01.2008. godine, na traženje prvostepenog organa, dostavio je i pravosnažno rješenje Skupštine Opštine B.L. broj 06/III-475-51/74 od 20.06.1974. godine o dodjeli predmetnog zemljišta i sporazum o naknadi zaključen dana 24.09.1974. godine sa ranijim vlasnikom tog zemljišta M.M.

U postupku po tom zahtjevu, Područna jedinica B.L. je, kao prvostepeni organ, izvršila uvid u dostavljenu dokumentaciju i utvrdila da se radi o zemljištu po starom premjeru označenom kao k.č. broj 431/1 u površini od 2161 m2, upisana u zk. ul. broj 9817 k.o. B.L, kao društvena svojina sa 1/1 dijela, sa pravom korišćenja na neizgrađenom građevinskom zemljištu u korist Preduzeća za izgradnju B.L. sa 1/1 dijela, koje je po novom premjeru označeno kao kč. br. 811  u površini od 2191 m2, upisano u p.l. 950 k.o. B.L. 5 na ime ODP Zavod za izgradnju B.L.  Pored toga je utvrđeno, a na osnovu uvida u rješenje Skupštine opštine B.L. broj 06/III-475-51/74 od 20.06.1974. godine da je predmetno zemljište dato Preduzeću za izgradnju B.L, radi izgradnje puta Istočni tranzit u B.L. i da je raniji vlasnik tog zemljišta bila M.M iz B.L, sa kojom je za to zemljište postignut sporazum o naknadi dana 24.09.1974. godine.

Uz to konstatovano je da je 1972. godine Skupština Opštine donijela Odluku o osnivanju Komunalnog fonda opštine B.L. („Službeni glasnik Opštine B.L.“, broj 4/72) sa zadatkom prikupljanja i raspolaganja sredstvima za uređivanje građevinskog zemljišta koje obuhvata i pribavljanje zemljišta i rješavanje svih imovinsko pravnih pitanja koja su članom 20. pomenute odluke data u nadležnost Preduzeću za izgradnju B.L.

S obzirom na sve navedeno, a imajući u vidu da je Preduzeće za izgradnju, kao pravni prednik tužioca, Zavoda za izgradnju a.d. B.L, obavljalo stručne poslove za račun i u ime Komunalnog fonda opštine B.L, to se ne može smatrati da je predmetno zemljište stekao orginarnim, a ni derivativnim putem, zaključeno je da nije bilo osnova da se u korist tužioca uspostavi ranije vlasničko pravno stanje na predmetnom zemljištu u smislu odredbe člana 44. i 46. Zakona o građevinskom zemljištu.

Po ocjeni ovog suda ovakav zaključak i pravni stav tuženog je ispravan.

            Odredbom člana 44 stav 1. Zakona o građevinskom zemljištu,  propisano je da stupanjem na snagu ovog zakona, po sili zakona prestaje državno vlasništvo na građevinskom zemljištu, koje nije privedeno namjeni u skladu sa regulacionim planom, a u društveno, sada državno vlasništvo je prešlo na osnovu: a) Zakona o nacionalizaciji  najamnih zgrada i građevinskog zemljišta ("Službeni list FNRJ", broj 52/58), b) Zakona o određivanju građevinskog zemljištu u određenim naseljima gradskog karaktera (Službeni list BiH“, broj 24/68), koji se odnosi na Opštine Banja Luka, Doboj, Rudo, Višegrad i Zvornik.

            U stavu 2  propisano je da se na građevinskom zemljištu koje nije privedeno namjeni u skladu sa regulacionim planom, a u društveno, sada državno vlasništvo prešlo je na osnovu odluke Opštine, na kojem je prestalo državno vlasništvo na osnovu člana 96 Zakona o građevinskom zemljištu RS („Službeni glasnik RS“, broj 86/03), utvrdiće se prestanak državnog vlasništva i uspostavljanje ranijeg vlasničko-pravnog odnosa.

            Iz naprijed navedene zakonske odredbe proizilazi da se prestanak državnog vlasništva i uspostavljanje ranijeg vlasničko pravnog odnosa utvrđuje na zemljištu koje je postalo društvena odnosno državna svojina na osnovu navedenih zakona odnosno odluka Opštine i koje nije privedeno namjeni u skladu sa regulacionim planom, a što nadalje, s obzirom da se radi uspostavljanju ranijeg vlasničko-pravnog odnosa, znači da se pravo vlasništva na tom zemljištu može utvrditi samo u korist ranijeg vlasnika tog zemljišta.

            Sada važeći Zakon o građevinskom zemljištu, za razliku od ranijih zakonskih rješenja ne daje definiciju ranijeg vlasnika neizgrađenog građevinskog zemljišta s obzirom da stupanjem na snagu tog zakona građevinsko zemljište postaje privatna svojina, ali ona proizilazi iz odredbe člana 46 tog zakona koja propisuje da stupanjem na snagu ovog zakona, lice (raniji vlasnik), koje je u zemljišnim knjigama upisano kao nosilac privremenog prava korištenja, na neizgrađenom građevinskom zemljištu u društvenoj odnosno državnoj svojini postaje vlasnik tog zemljišta i svi drugi upisi u javnim evidencijama treba da se usklade sa stanjem u zemljišnoj knjizi ukoliko se ne dokaže suprotno, a društveno, sada državno vlasništvo nije pretvoreno u vlasništvo drugog lica.

            Prema tome raniji vlasnik građevinskog zemljišta u društvenoj odnosno državnoj svojini je lice koje je u zemljišnoj knjizi upisano kao nosilac privremenog prava korištenja, a koje pravo je moglo pripasti samo licu koje je u času prelaska tog zemljišta u društvenu odnosno državnu svojinu imalo uknjiženo pravo svojine u zemljišnoj knjizi odnosno katastar nekretnina ili licu  na koje je raniji vlasnik do dana prelaska građevinskog zemljištva u društvenu sada državnu svojinu, prenio pravo korištenja zemljišta na osnovu valjanog pravnog posla.

            Predmetno zemljište je rješenjem Skupštine opštine B.L. broj 06/3-475-51/74 od 20.06.1974. godine dato Preduzeću za izgradnju B.L. radi izgradnje puta- Istočni tranzit u B.L, na osnovu kojeg rješenja se Preduzeće za izgradnju uknjižilo kao korisnik istog u zk. ul. br. 9817 k.o. B.L, a i stupilo u posjed istog. Navedeno zemljište, kako je to u istom rješenju i navedeno, je postalo društvena svojina na osnovu člana 3 Zakona o određivanju građevinskog zemljišta u gradovima i naseljima gradskog karaktera („Službeni list SFRJ“, broj 5/68) i rješenja Skupštine opštine B.L. br. 2292 od 27.09.1968. godine donesenog na osnovu pomenutog Zakona. Iz naprijed navedenog nesporno proizilazi da tužilac, odnosno njegov pravni prednik nema svojstvo ranijeg vlasnika predmetnog zemljišta, s obzirom da nije bio vlasnik istog u vrijeme kada je to zemljište postalo društvena svojina, već je u posjed istog stupio na osnovu navedenog rješenja o davanju tog zemljišta, zbog čega i ne ispunjava uslove iz naprijed navedene zakonske odredbe za uspostavljanje ranijeg vlasničko pravnog odnosa, kako je to ispravno utvrdio i tuženi, a i prvostepeni organ.

            Prema tome, činjenice bitne za donošenje odluke u ovoj upravnoj stvari mogle su se na nesporan način utvrditi iz dokumentacije koja se nalazi u spisu, kako je to prvostepeni organ i učinio, pa nije bilo potrebe za provođenje posebnog ispitnog postupka koji zahtijeva tužilac. Takođe nije bilo ni obaveze za održavanje usmene rasprave, jer se u ovoj upravnoj stvari, kao stranka pojavljuje samo tužilac, kao podnosilac zahtjeva, a ni za provođenje uviđaja i vještačenja, u svrhu utvrđenja činjenice da li je predmetno zemljište privedeno namjeni, jer utvrđenje te činjenice nije od uticaja na ostvarivanje prava tužioca, s obzirom da nije raniji vlasnik predmetnog zemljišta. Iz tog razloga se i navodi istaknuti u tom pravcu ukazuju neosnovanim.

 

(Okružni sud u Banjoj Luci, broj 11 0 U 000453 08 U (raniji broj: 011-0-U-08-000 615) od 23.01.2009. godine)